Wojciech Ziemowit Zych

BIOGRAFIA

wojciech-ziemowit-zych

Wojciech Ziemowit Zych urodził się 4 kwietnia 1976 roku w Warszawie. Dzieciństwo spędził jednak w Goniądzu nad Biebrzą, małym miasteczku na Podlasiu, gdzie jego ojciec-wojskowy przeniósł się wraz z całą rodziną, by pełnić służbę w tamtejszej jednostce. Korzenie genealogiczne kompozytora sięgają jednak także Mazowsza, wschodniej Małopolski (Korczyna koło Krosna) czy należącego dziś do Ukrainy Czortkowa.

W Goniądzu przyszły kompozytor uczęszczał do szkoły muzycznej pierwszego stopnia, z której musiał zrezygnować, gdyż brak własnego instrumentu uniemożliwiał mu regularne ćwiczenie. Pisywał w tym czasie krótkie opowiadania, a naukę muzyki podjął ponownie jako klarnecista, trafiając ostatecznie do klasy klarnetu Beniamina Przeździęka w Liceum Muzycznym w Białymstoku. Od tego czasu datuje się jego fascynacja urodą brzmienia i możliwościami technicznymi tego instrumentu, która pogłębi się jeszcze w okresie studiów i zaowocuje powstaniem m.in. Koncertu na klarnet basowy i orkiestrę (2003). Jeszcze jako uczeń Liceum Zych przystąpił do konkursu wiedzy o twórczości Karola Szymanowskiego (1992, Zakopane) i kolejnego dotyczącego znajomości muzyki Witolda Lutosławskiego, którego został laureatem (1993, Białystok). Pamiętny uścisk dłoni głównego bohatera konkursu, słynnego kompozytora, który przy tej okazji odwiedził Białystok (na kilka miesięcy przed śmiercią) zdał się przesądzić o podjęciu przez Zycha decyzji o przystąpieniu do egzaminów wstępnych na studia w Akademii Muzycznej w Krakowie, które miały wkrótce otworzyć przed nim szerokie perspektywy dalszego rozwoju.

Po konsultacjach z Edwardem Pałłaszem, kompozytorem i ówczesnym członkiem Komisji Repertuarowej Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień” oraz bogaty w dogłębną znajomość utworów Szymanowskiego i Lutosławskiego Zych rozpoczął w 1996 roku naukę w klasie kompozycji Marka Stachowskiego. Już wtedy miał w swoim dorobku pierwsze sukcesy m.in. zdobycie II nagrody na Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorskim dla Uczniów Średnich Szkół Muzycznych w Tarnowie (1996), III nagrody i wyróżnienia na VI Konkursie Kompozytorskim im. Adama Didura w Sanoku oraz wyróżnienia na Konkursie Młodych Kompozytorów im. Tadeusza Bairda (1997).

Okres studiów w Krakowie przyniósł młodemu kompozytorowi wzmożoną ekspozycję na tendencje modernistyczne w sztuce najnowszej, a także uzupełnienie wiedzy i pogłębienie świadomości zarówno w zakresie współczesnych kierunków kompozytorskich w Polsce (Szymański, Wielecki) i za granicą (Schnittke, Kurtág, Grisey, Romitelli), a także literatury muzycznej minionych epok (Machaut, Ockeghem). Jest to również czas zawiązywania się ważnych dla Zycha przyjaźni z innymi młodymi twórcami – Ewą Trębacz, Maciejem Jabłońskim, Przemysławem Fiugajskim.

Po ukończeniu studiów magisterskich (2001, dyplom z wyróżnieniem), Zych odbywał kursy podyplomowe pod kierunkiem Petera-Jana Wagemansa w Konserwatorium Muzycznym w Rotterdamie w ramach stypendium fundacji NUFFIC (2001-2). Stanowią one istotne rozwinięcie jego kompozytorskiej edukacji. Ponadto okres ten jest kluczowy dla kształtowania się indywidualnego idiomu stylistycznego twórczości kompozytora, czego wyrazem jest napisana w tym czasie I Symfonia dedykowana Przemysławowi Fiugajskiemu. Jest to jednak przede wszystkim czas krystalizowania się postawy kompozytorskiej Zycha, który za wskazówkami Wagemansa – jak twierdzi kompozytor jednej z najważniejszych osobowości w jego życiu – wybrał w sposób świadomy niełatwą drogę twórcy niezależnego i skłonnego do wyrzeczeń w imię idealnego świata tworzonej przez siebie sztuki: trzeba się starać zawsze być wiernym sobie, własnemu sumieniu, choć to droga trudna i stroma – mówi twórca.

W trakcie studiów Zych odbywał liczne warsztaty kompozytorskie także w Radziejowicach (1997), Gdańsku (1998) oraz Buckow koło Berlina (1999). Możliwość zdobycia kolejnych cennych doświadczeń w zakresie współczesnych technik wydobycia dźwięku dostarczyły mu później również kursy muzyki nowej w Darmstadt (2008). W 1999 roku kompozytor został stypendystą Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Otrzymywał następnie liczne zamówienia kompozytorskie m.in. od Fundacji Przyjaciół Warszawskiej Jesieni, Radia Niemieckiego, Związku Kompozytorów Polskich, festiwalu Wratislavia Cantans czy Sacrum Profanum, a jego utwory wykonywane były m.in. podczas Dni Muzyki Kompozytorów Krakowskich (1998, 2000, 2001, 2008), Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień” (2000, 2002, 2004, 2005, 2007),  Festiwalu „Musica Polonica Nova” we Wrocławiu (2006, 2008), Festiwalu „UltraSchall” w Berlinie (2006), Festiwalu „Musikhøst” w Odense w Danii (2007), festiwalu London Sinfonietta Experiment, FOCUS Festival w Nowym Jorku. Zamówiony przez Deutschlandfunk wraz z Międzynarodowym Festiwalem Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień” utwór Przyjaciele Kaspara Hausera reprezentował Polskie Radio podczas przesłuchań Międzynarodowej Trybuny Kompozytorów UNESCO w 2005 roku w Wiedniu. Rezultatem uczestnictwa Zycha w programie Młodzi kompozytorzy w hołdzie Fryderykowi Chopinowi, realizowanego przez Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego stała się wydana przez wytwórnię DUX płyta z utworami: I Symfonia, Koncert na klarnet basowy i orkiestrę, Poruszenia woli. Otrzymała ona nagrodę Pizzicato Supersonic Award Radia Luxemburg (2010), a także była nominowana do XVIII edycji Nagrody Artystycznej Prezydenta Miasta Białegostoku. W 2011 kompozytor wziął udział w projekcie Miłosz Sounds w ramach festiwalu Sacrum Profanum, gdzie został zaprezentowany jego utwór Postgramatyka Miłosza.

(wypowiedź od 5 minuty 13 sekundy)

Od 2002 roku Wojciech Ziemowit Zych jest adiunktem w Katedrze Kompozycji na Wydziale Twórczości, Interpretacji i Edukacji Muzycznej Akademii Muzycznej w Krakowie, a w 2006 uzyskał stopień doktora sztuki w tejże uczelni. W latach 2006-2008 zasiadał w Komisji Repertuarowej Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. Od  2007 roku jest członkiem zwyczajnym Związku Kompozytorów Polskich, zaś w sezonie artystycznym 2012/13 kompozytorem-rezydentem krakowskiej Filharmonii im. Karola Szymanowskiego.

Dla Wojciecha Ziemowita Zycha bycie kompozytorem oznacza nie tyle zawód co postawę duchową, którą człowiek obiera raz na całe życie. Twórca pisze swoje utwory wolno, z namysłem, chcąc mieć kontrolę nad każdym szczegółem powstającego dzieła, ale też zawierzając sile inicjalnej inspiracji. Konkretne pomysły pojawiają się w jego ciągle aktywnej wyobraźni czasem zupełnie przypadkiem podczas improwizacji na pianinie w domowym zaciszu, aby następnie dojrzewać i przybierać postać zintegrowanych ideowych kształtów gotowych do utrwalenia na papierze. Kompozytor mieszka wraz żoną – wybitną harfistką i kompozytorką Zofią Dowgiałło-Zych – w Krakowie.

*

Pięciominutowy materiał filmowy z Zychem (od 40’24) znajduje się TUTAJ

Wojciech Ziemowit Zych, rysunek autorstwa Karoliny Balcer

Tekst: Barbara Bogunia

Zobacz inne artykuły w kategorii Kompozytorzy 70'-80' »

Przeczytaj również

Patroni medialni
Partnerzy
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies.