Marcin Stańczyk

BIOGRAFIA

marcin-stanczyk fot. Aleksandra Chciuk

Marcin Stańczyk urodził się 16 listopada 1977 roku w Łęczycy – niewielkim mieście położonym w województwie łódzkim. Jego przygoda z muzyką rozpoczęła się dzięki dziadkowi, który uczył go gry na różnych instrumentach, m.in. na akordeonie. Swoją artystyczną pasję rozwijał następnie w Państwowej Szkole Muzycznej I stopnia w Łęczycy oraz w Państwowej Szkole Muzycznej II stopnia w Kutnie. Młodzieńcze lata dzielił między dwie szkoły oraz sport (przez wiele lat trenował siatkówkę).

Po zakończeniu szkoły średniej w artystycznym życiorysie Marcina Stańczyka nastąpił zwrot. Kierując się pragmatycznymi względami, podjął studia prawnicze w Uniwersytecie Łódzkim, rezygnując z dalszej edukacji muzycznej. Muzyka nie dała jednak na długo o sobie zapomnieć. Jeszcze jako student prawa, Stańczyk zdecydował się ponownie skierować swoje kroki na artystyczną drogę. Początki, jak wspomina kompozytor, nie były jednak łatwe: na egzaminach do Akademii Muzycznej w Łodzi popełniłem parę błędów. Tak naprawdę dzięki dobrej woli ówczesnej Dziekan – Marty Szoki, dostałem się najpierw na teorię, a po roku pozwolono mi rozszerzyć kierunek moich studiów o kompozycję[1]. W taki oto sposób trafił Marcin Stańczyk do klasy kompozycji Zygmunta Krauzego. Studia w zakresie teorii muzyki zakończył w 2006 roku (w pracy dyplomowej Dzieło muzyczne jako testament napisanej pod kierunkiem dr Marty Szoki, kompozytor analizował m. in.: Adagio z X Symfonii Mahlera, XV Kwartet smyczkowy Dimitra Szostakowicza, Chorobę na śmierć Tomasz Sikorskiego, Chants pour franchir le seuil Gérarda Griseya). Rok później uzyskał dyplom z kompozycji.

Edukację kompozytorską Marcin Stańczyk kontynuował w Accademia Nazionale di Santa Cecilia w Rzymie, gdzie odbył trzyletnie studia podyplomowe u włoskiego kompozytora Ivana Fedele. O doświadczeniach związanych z muzyką Fedele mówił: Pamiętam, jak mnie uwiódł jego utwór "Le ali di Cantor" dedykowany Boulezowi. Byłem zupełnie oszołomiony – właśnie techniką, erudycją i jakby kaskadową narracją tego dzieła[2]. Studia we Włoszech koncentrowały się, jak wspomina kompozytor, w głównej mierze na zagadnieniach warsztatowych, a nie, jak w Polsce, na sprawach estetycznych. Umiejętności (m.in. w zakresie notacji muzycznej) nabyte podczas studiów w Accademia Nazionale di Santa Cecilia umożliwiły kompozytorowi realizację wielu, nieosiągalnych wcześniej pomysłów. Uczyłem się – wspomina – jak zapisać to co słyszę, a ponieważ słyszę z reguły nie normalne dźwięki, tylko rzeczy trudne do zapisania, to przydało mi się to bardzo[3].

Kolejnym ważnym etapem edukacji kompozytorskiej był dla Marcina Stańczyka udział w kursie muzyki elektronicznej i nowych technologii w paryskim IRCAM-ie (Institut de Recherche et Coordination Acoustique/Musique) w sezonie 2011/12O instytucie oraz swoim stosunku do muzyki elektronicznej opowiadał kompozytor w następujących słowach: Tam operuje się hercami i matematyką, a nie nutami. To ogromna dziedzina kompozycji, której niektórzy kompozytorzy poświęcają się całkowicie. Ja na pewno nie będę do nich należał, gdyż mnie bardziej fascynuje jednak brzmienie akustyczne. Nie podarowałbym sobie, gdybym nie mógł mieć kontaktów z wykonawcami. Taka interakcja wywołuje wielką energię. Kontakt z komputerem tego nie daje[4]Potwierdzeniem przytoczonych wyżej poglądów jest Mosaïque na wiolonczelę i live electronics – dzieło, będące rezultatem studiów w IRCAM-ie, w którym kompozytor integruje dwa muzyczne światy – brzmienia akustyczne i elektroniczne.

W roku akademickim 2013/14 Marcin Stańczyk powrócił do IRCAM-u, gdzie – jako jeden z pięciu wyselekcjonowanych uczestników Cursus 1 – rozpoczął studia w ramach Cursus 2, w trakcie których pracuje nad utworem Post-sons na 2/5 perkusji i live electronics, który ma zostać prawykonany w trakcie paryskiego festiwalu Manifeste, w lipcu 2014 roku.

Swoje wykształcenie Marcin Stańczyk uzupełniał podczas licznych kursów kompozytorskich, takich jak: 13th Young Composers Meeting w Apeldoorn (2007), warsztaty z Klangforum Wien oraz Trilokiem Gurtu (La Biennale di Venezia 2007, 2008), sesja kompozytorska Voix Nouvelles w opactwie Royamount pod Paryżem (2009) z Brianem Ferneyhough, Kursów Nowej Muzyki w Darmstadt (2010), Ovvero la fabbrica della creativita (Nuova Consonanza - Rzym) z Beatem Furrerem (2010), Markiem Andre (2012), Jerwood Opera Writing Programme (2010-2011) w Aldeburgh (UK) z Giorgio Battistellim.

Twórczość kompozytora prezentowana była na najważniejszych światowych i polskich festiwalach muzyki nowej m.in. w ramach: Gaudeamus Musik Week w Amsterdamie, season IRCAM w Paryżu, Bang On a Can Marathon oraz MATA w Nowym Jorku, Les Espaces Sonores w Bazylei, Rondò w Mediolanie, Review of Composers w Belgradzie, Warszawskiej JesieniSacrum Profanum, Festiwalu Prawykonań – Polska Muzyka NajnowszaPoznańskiej Wiosny MuzycznejŁódzkich Spotkań Baletowych. Wśród wykonawców jego dzieł wymienić można tak renomowane zespoły jak: Neue Vocalsolisten Stuttgart, Ensemble Linea, Bang on a Can All Stars, Oslo Sinfonietta, Nikel Ensemble, Algoritmo Ensemble, Zone Expérimentale Basel, Meitar Ensemble, Divertimento Ensemble, Orkest de ereprijs, Orkiestra Muzyki Nowej.

W 2012 roku w trakcie festiwalu Sacrum Profanum w Krakowie odbył się koncert monograficzny kompozytora, w trakcie którego amerykański zespół Bang on a Can All-Stars zaprezentował pięć utworów Stańczyka: Three Afterimages (Trzy powidoki) na kontrabas solo, LaternęNibiru – La rivoluzione della terra sconosciuta, Mosaïque (pierwsze wykonanie w Polsce) oraz Geysir-Grisey (nagranie koncertu dostępne jest TUTAJ). W 2013 roku jego dzieło Attorno zostało wykonane podczas 57. La Biennale di Venezia.

 Jest laureatem kilkunastu międzynarodowych konkursów kompozytorskich, m.in.: Tokyo Compeititon for Chamber Music Composition w Japonii, Reading Panel IRCAM, Franco Donatoni Competition w Mediolanie, Biennale/ISB David Walter Competition w San Francisco, Salvatore Martirano Award w Illinois, Sun River Competition w Chengdu. Najbardziej znaczącą nagrodą w dotychczasowej karierze Stańczyka pozostaje Toru Takemitsu Award, którą zdobył za kompozycję Sighs (Westchnienia) w 2013 roku. Z nagrodą zdobytą w Tokio związana była również nominacja do nagrody Koryfeusz Muzyki Polskiej przyznawanej przez Instytut Muzyki i Tańca.

Marcin Stańczyk był również stypendystą m.in. Internationales Musikinstitut Darmstadt (2010), Aldeburgh Center of Music (2010), rządu włoskiego (2009), programu Młoda Polska (2007), Stypendium im. Witolda Lutosławskiego (dwukrotnie – w 2011 i 2013 roku), Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2007) Marszałka Województwa Łódzkiego (2008). W roku 2013 jako jeden z pięciu artystów reprezentujących sztuki performatywne, został laureatem programu rezydencji artystycznych Miasta Paryż i Instytutu Francuskiego – Centre International des Récollets na 2014 rok.

W latach 2007-2010 uczestniczył w programie "Młodzi kompozytorzy w hołdzie Fryderykowi Chopinowi" realizowanym przez Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego we współpracy ze Związkiem Kompozytorów Polskich, Ambasadą Republiki Francji, Stowarzyszeniem "Willa Decjusza" i Narodowym Instytutem Audiowizualnym, którego celem była promocja twórczości 13 młodych kompozytorów polskich. Pokłosiem udziału w programie będzie monograficzna płyta kompozytora, która ukazać ma się na początku 2014 roku nakładem wydawnictwa DUX.

Swoje życie zawodowe Marcin Stańczyk dzieli pomiędzy prawo – pracuje w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, a muzykę – jest chórzystą w Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina oraz wykłada współczesne techniki kompozytorskie i historię muzyki elektronicznej w łódzkiej Akademii Muzycznej w Łodzi. W roku 2013 otrzymał stopień doktora sztuki w łódzkiej Akademii Muzycznej. Podstawą przewodu doktorskiego był utwór Le teste scambiate na orkiestrę kameralną i trzy charaktery, napisany na podstawie noweli "Zamienione głowy" Thomasa Manna. Marcin Stańczyk jest również członkiem Związku Kompozytorów Polskich, Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej oraz Stowarzyszenia Autorów "ZAiKS".

fot. Aleksandra Chciuk

-------------------------

[1] Cyt. za: M. Baczyńska M., Moja znaleziona muzyka, "ArtPapier" 15-16 (231-232) / 2013.

[2] Ibidem.

[3] Cyt. za: A. Lewandowska-Kąkol, Dźwięki, Szepty, zgrzyty. Wywiady z kompozytorami, Warszawa 2012, s. 243.

[4] Ibidem.

Tekst: Anna Domańska

Zobacz inne artykuły w kategorii Kompozytorzy 70'-80' »

Przeczytaj również

Patroni medialni
Partnerzy
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies.