Jagoda Szmytka

BIOGRAFIA

jagoda-szmytka

Jagoda Szmytka urodziła się 15 stycznia 1982 roku w Legnicy. Po ukończeniu szkoły podstawowej brała pod uwagę dwie możliwe drogi dalszej edukacji artystycznej: naukę w liceum muzycznym lub plastycznym, ostatecznie wybierając klasę fletu w Państwowym Liceum Muzycznym im. K. Szymanowskiego we Wrocławiu (dyplom w2000 roku). Rozległe zainteresowania humanistyczne nie pozwoliły, aby po ukończeniu średniej szkoły mogła się ograniczyć do jednego tylko kierunku studiów:

Obserwowałam siebie i doszłam do wniosku, że oko mam wrażliwe, ucho też, podobnie z dotykiem i innymi zmysłami… Moim celem było wykształcenie bardzo klasyczne, które pozwoliłoby mi swobodnie poruszać się po rozległej mapie europejskiej kultury – na tyle szerokie, że umożliwiłoby mi taki kontakt z tekstami źródłowymi, żeby je wieloznacznie odczytywać, budować między nimi nawet odległe powiązania[1].

W pierwszej kolejności Szmytka zdecydowała się na zgłębianie samego języka w jego najstarszych w kulturze postaciach (łacina, sanskryt, greka) i studiowanie dyscyplin, w których za pośrednictwem języka dokonuje się opisu dzieł sztuki tak wizualnej, jak i dźwiękowej: historii sztuki (2000-2005, Uniwersytet Wrocławski) i teorii muzyki (2004-2007, Akademia Muzyczna we Wrocławiu). Tendencja do integrowania doświadczeń bazujących na zmysłach wzroku i słuchu i, co istotne, odnoszenia ich do intersubiektywnej sfery znaków i symboli doprowadziła ją w konsekwencji do podjęcia studiów filozoficznych (2002-2005, Uniwersytet Wrocławski), co w połączeniu z odczuwalną coraz silniej potrzebą własnej kreatywności nakazało Szmytce zająć się reżyserią i wreszcie kompozycją.

Studia kompozytorskie w klasie Krystiana Kiełba (kompozycja) oraz Cezarego Duchnowskiego (kompozycja komputerowa) Jagoda Szmytka rozpoczęła w 2004 roku, a następnie – po uzyskaniu w 2007 roku dyplomu z wyróżnieniem – kontynuowała je w ramach stypendium DAAD, grantu Oscara i Very Ritter-Stifung oraz Alfred-Toepfer Stipendium na Uniwersytecie Muzyki i Sztuk Dramatycznych w Grazu, a także we Frankfurcie nad Menem, gdzie jej opiekunami byli tak znakomici twórcy jak Pierluigi Billone i Beat Furrer. Kontakt z wieloma znaczącymi osobowościami na światowej arenie współczesnej sztuki pomógł młodej kompozytorce w wytyczeniu własnej drogi twórczego rozwoju:

W muzyce nie ma tu jednego obowiązującego nurtu, panuje estetyczna różnorodność - opowiada. - Jadąc do Niemiec, nie zamierzałam zresztą szukać dla siebie konkretnego mistrza, chciałam znaleźć się pomiędzy kilkoma silnymi magnesami. Łatwiej bowiem wyczuć własny grunt, jeśli człowiek unika zbyt bliskiego kontaktu z jedną osobowością. Dobrze jest być pomiędzy, wtedy wyrabia się sobie własne zdanie. Wysłałam nuty do kilku twórców i zaczęłam nawiązywać kontakty[2].

Artystka otrzymywała kolejno liczne stypendia fundacji polskich, niemieckich i austriackich, w tym Wolfgang Rihm Scholarship of the Hoepfner Foundation oraz grant Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Uczystniczyła także w wielu warsztatach i kursach mistrzowskich m.in. Voix Nouvelles (Royaumont), Internationale Ferienkurse für Neue Musik, Darmstadt oraz prowadzonych przez Helmuta Lachenmanna, Briana Ferneyhough, Vinko Globokara czy Tristana Muraila.

Odbywające się od 2008 roku premiery kolejnych utworów Szmytki - od pierwszego utworu świadomie komponowanego w oparciu o metodę pracy nad gestami per ._o (2008), poprzez körperwelten (2008), just before after (2010), do utworów będących odbiciem wirtualnej rzeczywistości:  sky-me, type-me (2011), greetings from a doppelgänger (2013) aż po wykorzystujące rozbudowane gesty: electrified memories of bloody cherries (2011), for travelers like angels or vampires (2012), hand saw Welt-All Stars, f* for music, inane prattle (2013) zyskały sobie uznanie krytyków i publiczności i były wykonywane podczas takich festiwali jak: Letnie Kursy Muzyki Nowej w Darmstadt, Acht Brücken (Kolonia), LOOP (Bruksela), Tokyo Experimental Festival, Warszawska Jesień, Musica Electronica Nova, Musica Polonica Nova (Wrocław), Audio Art Festival, Sacrum Profanum (Kraków), Festiwal Tradycji i Awangardy Muzycznej KODY (Lublin) oraz w takich ośrodkach jak Royaumont, ZKM Karlsruhe czy Experimental Studio des SWR Freiburg.

Artystka stale współpracuje z takimi zespołami jak Ensemble Garage, Ensemble Interface, Kwartludium, Trio Catch, wiolonczelistką Evą Boesch czy pianistką Małgorzatą Walentynowicz oraz akordeonistą Maciejem Frąckiewiczem. Współpraca z młodymi wykonawcami o podobnej wrażliwości, problemach i fascynacjach jest szczególnie istotna dla powstawania kolejnych utworów Szmytki i ewolucji jej stylu kompozytorskiego (w tym np. notacji). Wzajemne porozumienie i inspirowanie się podczas wspólnych improwizowanych sesji muzycznej „komuny” sprawia, że powstawanie materiału muzycznego przypomina wspólne pisanie bloga, który jest następnie wykonywany z dużym zaangażowaniem i którego autentyzm porusza tak muzyków, jak i publiczność.

Dla mnie muzyka to ekran, który daję drugiej osobie, by mogła otworzyć coś w sobie. Ta sytuacja przypomina relację lekarza i pacjenta. W mojej kompozycji nie występuje wiec ciągle JA i JA. Najważniejsze jest dla mnie miejsce dla kogoś, wchodzenie w interakcję, wymiar komunikacji. Uwielbiam być na próbach i traktuję to jako kolejny etap komponowania, ciekawą pracę psychologiczną.[3]

fot. Robert Schittko

Ponadto Szmytka zajmuje się pisaniem esejów poświęconych zagadnieniom warsztatu młodego kompozytora (Piękne dźwięki), a także tłumaczeniem prac teoretycznych innych kompozytorów, w tym artykułów Kaiji Saariaho (Timbre et harmonie), Gérarda Griseya (Structuration des timbres dans la musique instrumentale) czy Tristana Muraila (Écrire avec le live-electronic).

Ostatnie dwa lata kompozytorka spędziła w niemieckim Karlsruhe szlifując swoje umiejętności pod kierunkiem Wolfganga Rihma. W 2012 roku została laureatką nagrody Staubach Honorary przyznawanej przez Internationales Musikinstitut Darmstadt, a następnie zdobywczynią Krainichsteiner Stipendium (Internationale Ferienkurse für Neue Musik, Darmstadt). W 2013 była stypendystką Herrenhaus Edenkoben (Niemcy). W tym samym roku w Teatrze Wielkim Operze Narodowej w Warszawie miała miejsce premiera jej pierwszej opery kameralnej dla głosów i rąk stworzonej wspólnie z Michałem Zadarą w ramach Projektu ‘P’.

Najbliższe plany artystyczne Szmytki obejmują projekty z udziałem ensemble recherche (empty music, ECLAT Festival, Stuttgart 2014), nowy utwór dla Trio Catch (Wittener Musiktage) oraz audiowizualny performans LIMBO LANDER, który Ensemble Interface zaprezentuje podczas Letnich Kursów Muzyki Nowej w Darmstadt oraz Wien Modern w 2014 roku. W 2015 roku nakładem wytwórni Wergo ukaże się płyta CD z zebranymi utworami Szmytki. Od 2013 roku oficjalnym wydawcą partytur kompozytorki jest Edition Juliane Klein.

Więcej informacji o Jagodzie Szmytce można znaleźć na stronach:

www.jagodaszmytka.com

http://www.editionjulianeklein.de/composers.php?composer_id=100015&section=intro

https://soundcloud.com/jagoda-szmytka

----------------

[1] J. Szmytka [w:] M.Pasiecznik, J.Topolski, „Wywiady młodopolskie: Jagoda Szmytka”, Glissando, nr 18, 2011, s. 117.

[2] J. Marczyński, „Trauma zamieniona w muzykę”, Przekrój, nr 20, 2013, s.21.

[3] J. Szmytka [w:] M.Pasiecznik, J.Topolski, „Wywiady młodopolskie: Jagoda Szmytka”, Glissando, nr 18, 2011, s. 122.

Tekst: Barbara Bogunia

Zobacz inne artykuły w kategorii Kompozytorzy 70'-80' »

Przeczytaj również

Patroni medialni
Partnerzy
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies.